Chu Kỳ Tóc: Hiểu Rõ Các Giai Đoạn Phát Triển Của Tóc

Chu kỳ tóc khác nhau giữa mỗi người và thậm chí giữa các nang tóc khác nhau. Hiểu được chu kỳ tóc giúp xác định và điều trị các vấn đề về tóc, điều chỉnh thói quen chăm sóc hàng ngày và đưa ra quyết định sáng suốt về các lựa chọn điều trị cho các tình trạng như rụng tóc từng mảng. Trung bình, mỗi người có từ 100.000 đến 150.000 sợi tóc. Mỗi ngày, có từ 30 đến 150 sợi tóc rụng và được thay thế. Quá trình này, được gọi là chu kỳ tóc, diễn ra theo nhiều giai đoạn và chịu ảnh hưởng của các yếu tố như hormone, di truyền, tuổi tác và môi trường.

Bài viết này, Cậu bé thoát hói sẽ cùng các bạn đi sâu vào các giai đoạn khác nhau của chu kỳ tóc, thành phần và cấu trúc của tóc và các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của tóc.

Tóc mọc như thế nào?

Các tế bào mới liên tục hình thành trong nang tóc. Các tế bào này dính lại với nhau và cứng lại. Toàn bộ sợi tóc phát triển từ nhóm tế bào tóc cứng này. Vì các tế bào mới cứng lại tiếp tục bám vào tóc từ bên dưới, nên tóc dần dần bị đẩy lên khỏi da. Theo cách này, một sợi tóc trên đầu bạn mọc với tốc độ khoảng 1 cm mỗi tháng. Lông trên mặt, và đặc biệt là lông mi, lông mày và lông trên cơ thể mọc chậm hơn.

Tóc thẳng hay xoăn sẽ phụ thuộc vào hình dạng cắt ngang của tóc. Tóc tròn mọc thẳng ra khỏi da. Cắt ngang càng hình bầu dục thì tóc càng xoăn.

Màu tóc được xác định bởi lượng melanin trong các tế bào cứng. Lượng này có thể thay đổi rất nhiều tùy theo từng người và thay đổi theo thời gian. Lượng melanin thường giảm khi mọi người già đi và nhiều không khí hơn bị giữ lại bên trong tóc – sau đó tóc mất màu và chuyển sang màu trắng. Tùy thuộc vào màu tóc ban đầu của một người và số lượng tóc trắng mọc ra, tóc trên đầu họ sau đó sẽ chuyển sang màu xám hoặc trắng.

Thành phần & cấu trúc của tóc

Tóc là một cấu trúc phức tạp chủ yếu bao gồm keratin, một loại protein dạng sợi cung cấp sức mạnh và độ đàn hồi. Hiểu được thành phần của tóc là rất quan trọng đối với các phương pháp điều trị như cấy tóc và chăm sóc tóc hàng ngày.

Cấu trúc tóc

Cấu trúc tóc bên ngoài

Cấu trúc tóc của người trưởng thành được chia thành ba phần: thân, rễ và củ.

Thân là phần ngoài có thể nhìn thấy của nang tóc, có độ dày trung bình từ 65-78 micron ở người trưởng thành.
Rễ, một phần thường không nhìn thấy được, nằm trong chính nang tóc, nằm trong da giữa lỗ nang tóc và điểm bám của cơ dựng lông.
Củ tóc, thậm chí còn sâu hơn rễ và nằm ở gốc rễ của nang tóc, chứa hai hoặc ba lớp tế bào đang sinh sản nhanh ở phần dưới của nó: chúng tạo thành ma trận. Các tế bào ma trận là tế bào mầm duy nhất. Khi chúng sinh sản, các tế bào ma trận đẩy những tế bào đã sinh ra trước đó ra ngoài. Khi chúng xuất hiện, các tế bào xử lý keratin theo hướng “quá trình sừng hóa”, do đó dần trở nên cứng hơn. Ngay phía trên các tế bào ma trận là một số tế bào hắc tố chịu trách nhiệm “tạo màu”, bơm melanin vào các tế bào sẽ trở thành “vỏ” tóc.

Cấu trúc tóc bên trong

Bằng cách mổ tóc theo chiều ngang, bạn có thể đánh giá được cấu trúc của tóc, được chia thành ba phần: lớp biểu bì, lớp vỏ và lớp tủy.

Ở bên ngoài, chúng ta thấy lớp biểu bì bao gồm một lớp tế bào mỏng trong suốt, có độ dày từ 0,2-0,5 micron, được xếp theo chiều dọc ở mức chân tóc và chéo (tương tự như vảy) ở mức thân tóc. Với vị trí của nó, lớp biểu bì là phần đầu tiên bị hư hại khi tóc bị đối xử không đúng cách (do sử dụng dầu gội, uốn, chải, v.v. không phù hợp).
Lớp vỏ nằm ở mức trung gian và là phần dày nhất. Nó bao gồm các tế bào dày hơn, hình thoi, dài 90 micron và rộng 5 micron, được xếp theo chiều dọc thành các hàng song song. Những tế bào này chứa một sắc tố màu gọi là melanin, có xu hướng giảm dần theo tuổi tác, do đó làm cho tóc trở nên “trắng” (quá trình chuyển sang màu xám).
Lớp tủy nằm bên trong và bao gồm các tế bào tròn, xếp thành từng cột, thường được ngăn cách bằng các túi khí.

Thành phần hóa học của tóc

Tóc cũng chứa nước, lipid và khoáng chất, góp phần tạo nên sức khỏe và vẻ ngoài của tóc. Các yếu tố như dinh dưỡng, sức khỏe và môi trường có thể ảnh hưởng đến độ chắc khỏe, độ bóng và kết cấu của tóc.

Tóc được cấu tạo về mặt hóa học gồm khoảng 95% keratin, 2% lipid, 1% sắc tố và các khoáng chất vi lượng. Keratin được đan xen và giữ chặt với nhau bằng các liên kết, bao gồm liên kết disulfide và hydro, quyết định hình dạng và độ chắc khỏe của tóc.

Khoa học về tóc, nghiên cứu về tóc và da đầu, sử dụng thông tin này để điều trị nhiều vấn đề về tóc và duy trì mái tóc khỏe đẹp.

Chu kỳ tóc phát triển

Chu kỳ tóc phát triển, kéo dài từ 2 đến 6 năm, bao gồm ba giai đoạn chính: anagen (phát triển), catagen (chuyển tiếp) và telogen (nghỉ ngơi). Chu kỳ tóc đảm bảo sự cân bằng của tóc và tái tạo liên tục, thay đổi tùy theo đặc điểm của từng cá nhân và chịu ảnh hưởng của các yếu tố như hormone và chất dinh dưỡng. Hiểu được chu kỳ tóc là rất quan trọng để chẩn đoán và điều trị các vấn đề về tóc và tối ưu hóa việc chăm sóc và điều trị.

Giai đoạn Anagen

Giai đoạn anagen, còn gọi là giai đoạn tăng trưởng, có 85% số tóc ở giai đoạn tăng trưởng. Giai đoạn này kéo dài từ 2 đến 3 năm đối với nam giới, 6 đến 8 năm đối với phụ nữ.

Nhưng có thể thay đổi đáng kể tùy thuộc vào từng cá nhân và vùng cơ thể. Đây là giai đoạn phát triển tích cực của tóc, khi các tế bào của nang tóc phân chia nhanh chóng, tạo ra các tế bào mới hình thành nên thân tóc.

Đây Là giai đoạn dài nhất của chu kỳ tóc, anagen kéo dài khoảng hai đến tám năm trong số tóc trên da đầu, mặc dù nhiều yếu tố có thể thúc đẩy quá trình chuyển đổi anagen sang telogen, làm giảm sự phát triển trong khi thúc đẩy sự nghỉ ngơi và cuối cùng là rụng. Anagen được đặc trưng bởi việc sản xuất toàn bộ thân tóc từ nang tóc; do đó, chiều dài của tóc khi không cắt tương ứng trực tiếp với chiều dài anagen.

Ví dụ, trong khi nang tóc trên da đầu nằm trong anagen trong 2 đến 8 năm, thì nang lông mày chỉ nằm trong anagen trong hai đến ba tháng. Tuy nhiên, chiều dài giai đoạn anagen giảm dần theo tuổi tác, dẫn đến tóc yếu hơn và mỏng hơn theo thời gian. Tương tự như vậy, tỷ lệ nang tóc trong giai đoạn anagen giảm dần theo tuổi tác. Điều quan trọng là, tình trạng rụng tóc anagen do sự chấm dứt sớm của sự phát triển anagen hoặc sự ngừng phát triển anagen do tổn thương không bao giờ là bình thường.

Giai đoạn Catagen

Giai đoạn catagen, còn gọi là giai đoạn chuyển tiếp, giai đoạn catagen biểu thị sự chuyển đổi từ anagen sang telogen. Có 1% số tóc ở giai đoạn này và kéo dài từ 2 đến 3 tuần. Quá trình sản xuất tế bào mới chậm lại và nang tóc co lại. Nang tóc tách khỏi nhú bì, làm gián đoạn nguồn cung cấp dinh dưỡng.

Giai đoạn này đánh dấu sự kết thúc của quá trình phát triển tóc đang hoạt động và chuẩn bị nang tóc cho giai đoạn nghỉ ngơi. Tóc ngừng phát triển nhưng vẫn bám vào nang tóc.

Giai đoạn Telogen

Giai đoạn telogen, còn gọi là giai đoạn thoái triển (nghỉ ngơi), có 14% số tóc ở giai đoạn thoái triển. Giai đoạn này kéo dài trung bình 2-4 tháng. Nang tóc hoàn toàn nghỉ ngơi và tóc đã trở thành ‘tóc chẻ ngọn’, không còn nhận được chất dinh dưỡng và không còn mọc nữa.

Vào cuối giai đoạn này, tóc rụng tự nhiên, thường là khi chải hoặc gội đầu. Mỗi ngày một người rụng khoảng từ 50 tới 100 sợi tóc là bình thường. Trong khi tóc chẻ ngọn vẫn còn ở đó, một nang tóc mới bắt đầu hình thành bên dưới, chuẩn bị cho sự khởi đầu của một chu kỳ anagen (Giai đoan tăng trưởng) sẽ bắt đầu trở lại.

Giai đoạn Exogen (ngoại sinh)

Giai đoạn thứ tư này ít được nhắc đến hơn, là giai đoạn exogen còn gọi là ngoại sinh hoặc giai đoạn rụng. Giai đoạn này mô tả sự kết thúc của telogen và sự khởi đầu của anagen. Trong giai đoạn này, tóc mới phát triển tiếp tục mọc lên trên, đẩy tóc cũ ra ngoài, dẫn đến tình trạng rụng tóc cuối cùng.

Các yếu tố ảnh hưởng đến chu kỳ tóc

Viêm

Viêm thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ anagen sang telogen và có liên quan đến sự tiến triển của chứng rụng tóc. Viêm được cho là có tác dụng trung gian cho nhiều phân nhóm rụng tóc, bao gồm rụng tóc do căng thẳng, rụng tóc từng vùng (AA) và rụng tóc theo kiểu nam và nữ, còn được gọi là rụng tóc androgen (AnA).

Các nghiên cứu này liên kết hiệu quả thâm nhiễm viêm và xơ hóa với tình trạng rụng tóc đặc trưng bởi tỷ lệ anagen/telogen giảm. Viêm là yếu tố quan trọng trung gian chuyển đổi anagen sang telogen.

Di truyền và tuổi tác

Di truyền quyết định đặc điểm tóc của từng cá nhân, đặc biệt là độ nhạy cảm với dihydrotestosterone (DHT), ảnh hưởng đến chu kỳ tóc. Độ nhạy cảm với DHT làm tăng nguy cơ rụng tóc androgenetic và nguy cơ này tăng theo tuổi tác.

Hoocmon

Nhiều loại hormone đã được chứng minh là có tác động đến chu kỳ tóc và điều hòa sự phát triển của tóc, bao gồm hormone tuyến giáp, dihydrotestosterone (DHT), estrogen và testosterone.

Hormone tuyến giáp

Suy giáp và cường giáp có thể gây rụng tóc lan tỏa, có thể hồi phục và có thể thúc đẩy quá trình chuyển đổi sớm từ anagen sang telogen, có khả năng dẫn đến rụng tóc telogen. Trên thực tế, rụng tóc lan tỏa có thể là dấu hiệu duy nhất của rối loạn chức năng tuyến giáp.

Dihydrotestosterone (DHT)

Dihydrotestosterone (DHT) là một hormone steroid androgenic được sản xuất thông qua hoạt động của 5-alpha-reductase loại 2, chuyển đổi testosterone thành DHT tại các mô đích. Trong khi androgen làm tăng kích thước nang tóc ở những vị trí phụ thuộc androgen, chúng có thể dẫn đến tình trạng thu nhỏ nang tóc ở da đầu sau này và góp phần gây ra rụng tóc Androgen.

Estrogen/Testosterone

Nhiều nghiên cứu đã đánh giá tác động của testosterone và estrogen riêng biệt lên các thông số về tóc, bao gồm cả độ dài giai đoạn anagen. Trong khi quá trình chuyển đổi testosterone thành DHT có thể thúc đẩy rụng tóc, estrogen được cho là có tác dụng bảo vệ chống lại rụng tóc dựa trên các quan sát khác biệt về các thông số về tóc trong suốt thời kỳ mang thai, sau sinh và mãn kinh, mỗi loại được đặc trưng bởi sự khác biệt về nồng độ estrogen. Trong thời kỳ mãn kinh, bạn có thể thấy một trong hai điều xảy ra với mái tóc của mình, tóc của bạn bắt đầu mọc ở vị trí trước đây hoặc tóc bắt đầu mỏng hơn so với trước.

Căng thẳng

Nghiên cứu đã làm nổi bật vai trò của stress và cortisol trong rối loạn chu kỳ tóc và rụng tóc. Thật không may, stress thường có thể đóng vai trò là sự kiện khởi đầu và là kết quả của rụng tóc, khiến tình trạng rụng tóc kéo dài hơn nữa. Tuy nhiên, ức chế cortisol có thể là mục tiêu điều trị hiệu quả cho chứng rụng tóc androgenetic.

Thiếu hụt dinh dưỡng

Nhiều thành phần dinh dưỡng đã được đánh giá về tác động của chúng đối với cấu trúc và sự phát triển của tóc, bao gồm nhiều loại vitamin và khoáng chất, ngoài axit béo và protein. Vẫn còn sự không chắc chắn liên tục về giá trị của việc bổ sung dinh dưỡng cho tình trạng rụng tóc, đặc biệt là ở những người không bị thiếu hụt, và việc bổ sung quá nhiều một số chất dinh dưỡng có thể làm tăng độc tính và thậm chí góp phần gây rụng tóc.

Thiếu ngủ

Ngủ kém có liên quan đến việc tăng nguy cơ và mức độ nghiêm trọng của các phân nhóm rụng tóc, bao gồm rụng tóc từng vùng (AA) và rụng tóc Androgen (AnA). Ngược lại, những người bị rụng tóc có chất lượng giấc ngủ kém hơn so với nhóm đối chứng.

Một số phương pháp điều trị bệnh

Hóa trị và các phương pháp điều trị khác có thể gây rụng tóc tạm thời làm gián đoạn chu kỳ tóc. Việc hiểu và thảo luận về các tác dụng phụ này với các bác sĩ điều trị tóc cho bạn là điều cần thiết.

Thói quen tạo kiểu tóc cụ thể

Những thói quen như búi tóc chặt, sử dụng nhiệt và tiếp xúc với hóa chất mạnh có thể làm hỏng tóc và gây rụng tóc do lực kéo. Các thói quen chăm sóc nhẹ nhàng thúc đẩy sự phát triển khỏe mạnh hơn.

Các yếu tố môi trường

Các yếu tố như ô nhiễm, tiếp xúc với ánh nắng mặt trời và thời tiết khắc nghiệt có thể làm hỏng tóc. Các sản phẩm bảo vệ và chăm sóc phù hợp thúc đẩy sự phát triển.

Hút thuốc

Hút thuốc ức chế sự phát triển bằng cách hạn chế lưu lượng máu đến nang tóc. Bỏ hút thuốc có thể cải thiện sức khỏe của tóc của bạn.

Phần kết luận

Hiểu rõ về các chu kỳ tóc cũng như những nguyên nhân ảnh hưởng làm rụng tóc cũng sẽ giúp chúng ta đối mặt và có phương án khám điều trị phù hợp cũng như có cách chăm sóc tóc mỗi ngày. Vì một mái tóc đẹp chúng ta nên biết tự mình lên phương án chăm sóc cải thiện, hoặc triệu chứng nào trầm trọng thì có thể đến bác sĩ kịp thời.

Nếu tất cả mọi người có bất kỳ trăn trở, tâm sự nào về tình trạng rụng tóc hói đầu, tình trạng da đầu, hành trình – kinh nghiệm cấy tóc cũng như cách chăm sóc hậu phẫu cụ thể thực tế,… thì đều có thể nhắn tin cho mình để cùng hỗ trợ chia sẻ miễn phí. Ngoài ra trên tinh thần lan toả truyền cảm hứng cấy tóc mình sẽ hỗ trợ tặng mã voucher giảm giá khi đi cấy tóc xem như một phần nào đó ủng hộ sự thay đổi tích cực cho cộng đồng của chúng ta.