Nang tóc là một thành phần tạo nên tóc của chúng ta. Những cấu trúc nhỏ, phức tạp này quyết định cho sự phát triển và vẻ ngoài của tóc. Bạn được sinh ra với hàng triệu nang tóc trong da. Bạn không thể nhổ nang tóc. Nang tóc bị tổn thương dẫn đến rụng tóc hoặc giảm tốc độ mọc tóc.

Nang tóc là gì?

Nang tóc là cấu trúc dạng ống (lỗ chân lông) bao quanh gốc và sợi tóc. Nang tóc tồn tại ở hai lớp trên cùng của da, có chức năng sản xuất và phát triển tóc. Mỗi nang tóc hoạt động như một đơn vị sản xuất cực nhỏ, liên tục sản xuất tóc mới thông qua một quá trình tuần hoàn phức tạp. Da đầu chứa trung bình 100.000 nang tóc, mỗi nang có khả năng tạo ra nhiều sợi tóc trong suốt cuộc đời.

Chức năng của nang tóc là gì?

Chức năng của nang tóc là giúp tóc bạn mọc. Ngoài việc thúc đẩy tóc mọc, nang tóc còn thực hiện các công việc sau:

• Giúp phục hồi làn da sau vết thương hoặc chấn thương.
• Hình thành mạch máu mới (sự hình thành mạch máu mới).
• Hình thành tế bào thần kinh mới (sự hình thành tế bào thần kinh).

Nang tóc có một chức năng rất kỳ diệu. Các tế bào trong nang tóc giúp cơ thể bạn chữa lành sau khi bị thương. Khi cơ thể bạn bị thương, các tế bào trong nang tóc của bạn sẽ ở gần vết thương nhất và nhanh chóng di chuyển đến vị trí vết thương để bắt đầu quá trình chữa lành. Các tế bào nang tóc hỗ trợ các tế bào bạch cầu của cơ thể trong hệ thống miễn dịch của bạn.

Cấu trúc và giải phẫu của nang tóc

Bầu tóc (Hành tóc) và Nhú Bì

Hành tóc nằm ở gốc nang tóc, được gọi là trái tim thực sự của cấu trúc này. Nó chứa các tế bào ma trận, các tế bào gốc chuyên biệt phân chia nhanh chóng để hình thành thân tóc.

Nhú bì là một cấu trúc hình quả lê ở gốc nang tóc, đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển và vòng đời của tóc.

Hành tóc và nhú bì là nơi nhận hormone; chuyển các tín hiệu đến tế bào tạo sừng; hấp thụ các chất dinh dưỡng  (vitamin, oxygen). Mao mạch (hệ vi tuần hoàn) và các sợi dây thần kinh (gai chân tóc) đi vào trong hành tóc. Khi hệ vi tuần hoàn trong gai chân tóc hoạt động tốt, sợi tóc sẽ tăng trưởng mau chóng và ngược lại nếu gai chân tóc bị teo đi, sợi tóc sẽ không được cung cấp chất dinh dưỡng nữa và sẽ rụng đi.

Trong trường hợp rụng tóc androgenetic, các thụ thể này trở nên nhạy cảm với dihydrotestosterone (DHT), dẫn đến nang tóc bị thu nhỏ dần.

Vỏ biểu mô

Vỏ biểu mô bên ngoài và bên trong đóng vai trò bổ sung cho nhau. Vỏ ngoài bao quanh nang lông và kết nối nang lông với lớp hạ bì xung quanh. Nó chứa các tế bào gốc trong một vùng gọi là ‘búi’, rất cần thiết cho sự tái tạo nang lông ở mỗi chu kỳ. Vỏ bên trong, bao gồm ba lớp (Henle, Huxley và lớp biểu bì).

Tuyến bã nhờn

Tuyến bã nhờn, gắn liền với nang lông, sản xuất bã nhờn, một chất nhờn tự nhiên giúp bôi trơn và bảo vệ tóc và vùng da xung quanh. Bã nhờn giúp giữ ẩm cho tóc và tạo thành hàng rào bảo vệ chống lại các tác động bên ngoài. Thay đổi hoạt động của tuyến bã là nguyên nhân gây nên tình trạng tóc dầu hay tóc khô.

Cơ vận lông

Cơ vận lông là những sợi cơ rất nhỏ để cố định sợi tóc vào da đầu. Khi trời lạnh hoặc hoảng sợ, ta thấy có hiện tượng “dựng tóc gáy” chính là do các sợi cơ này co lại. Cơ vận lông hay còn gọi là “cơ giữ tóc”.

Thân tóc

Thân tóc có thành phần chủ yếu là một loại protein giống như trong móng tay móng chân, gọi là keratin, chiếm 70%. Còn lại là một tỷ lệ nhỏ nước cùng một số chất béo, chất dầu có tác dụng gắn kết các phần keratin lại với nhau. Nó bao gồm ba lớp: lớp tủy ở giữa, lớp vỏ tạo cho tóc độ chắc và đàn hồi, và lớp biểu bì, lớp bảo vệ bên ngoài.

Vòng đời của nang tóc

Vòng đời của tóc tuân theo 1 chu trình gồm 3 giai đoạn chính (giai đoạn 4 ít được nhắc tới). Trung bình một đời người mỗi nang tóc trải qua khoảng 25 chu trình.

Giai đoạn Anagen

Giai đoạn anagen, còn gọi là giai đoạn tăng trưởng, có 85% số tóc ở giai đoạn tăng trưởng. Giai đoạn này kéo dài từ 2 đến 3 năm đối với nam giới, 6 đến 8 năm đối với phụ nữ.

Nhưng có thể thay đổi đáng kể tùy thuộc vào từng cá nhân và vùng cơ thể. Đây là giai đoạn phát triển tích cực của tóc, khi các tế bào của nang tóc phân chia nhanh chóng, tạo ra các tế bào mới hình thành nên thân tóc.

Giai đoạn Catagen

Giai đoạn catagen, còn gọi là giai đoạn chuyển tiếp. Có 1% số tóc ở giai đoạn này và kéo dài từ 2 đến 3 tuần. Quá trình sản xuất tế bào mới chậm lại và nang tóc co lại. Nang tóc tách khỏi nhú bì, làm gián đoạn nguồn cung cấp dinh dưỡng.

Giai đoạn này đánh dấu sự kết thúc của quá trình phát triển tóc đang hoạt động và chuẩn bị nang tóc cho giai đoạn nghỉ ngơi. Tóc ngừng phát triển nhưng vẫn bám vào nang tóc.

Giai đoạn Telogen

Giai đoạn telogen, còn gọi là giai đoạn thoái triển (nghỉ ngơi), có 14% số tóc  ở giai đoạn thoái triển. Giai đoạn này kéo dài trung bình 2-4 tháng. Nang tóc hoàn toàn nghỉ ngơi và tóc đã trở thành ‘tóc chẻ ngọn’, không còn nhận được chất dinh dưỡng và không còn mọc nữa.

Vào cuối giai đoạn này, tóc rụng tự nhiên, thường là khi chải hoặc gội đầu. Mỗi ngày một người rụng khoảng từ 50 tới 100 sợi tóc là bình thường. Trong khi tóc chẻ ngọn vẫn còn ở đó, một nang tóc mới bắt đầu hình thành bên dưới, chuẩn bị cho sự khởi đầu của một chu kỳ anagen (Giai đoan tăng trưởng) sẽ bắt đầu trở lại.

Giai đoạn Exogen (ngoại sinh)

Giai đoạn thứ tư này ít được nhắc đến hơn, là giai đoạn exogen còn gọi là ngoại sinh hoặc giai đoạn rụng. Giai đoạn này biểu thị thời điểm tóc thực sự tách khỏi nang tóc và có thể được coi là sự kéo dài của giai đoạn telogen.

Xem bài viết đầy đủ của mình về chu kỳ tóc

Các yếu tố ảnh hưởng đến nang tóc

Yếu tố di truyền

Yếu tố di truyền đóng vai trò chính. Di truyền quyết định phần lớn mật độ, kết cấu và vòng đời của nang tóc. Một số gen nhất định có thể làm tăng độ nhạy cảm của nang tóc với hormone androgen, dẫn đến rụng tóc androgenetic. Biến thể di truyền cũng giải thích tại sao một số người tự nhiên có mái tóc dài hơn hoặc dày hơn.

Ảnh hưởng của hocmon

Hormone có tác động đáng kể đến sức khỏe nang tóc. Androgen, đặc biệt là dihydrotestosterone (DHT) , có thể gây ra tình trạng nang tóc nhỏ lại ở những người có cơ địa di truyền. Hormone tuyến giáp và những thay đổi về hormone liên quan đến thai kỳ cũng có thể làm thay đổi tạm thời chu kỳ tóc.

Các yếu tố về môi trường và lối sống

Môi trường và lối sống cũng quan trọng. Tiếp xúc với ô nhiễm và tia UV có thể làm hỏng nang tóc. Căng thẳng mãn tính làm gián đoạn chu kỳ phát triển của tóc, trong khi hút thuốc có thể làm giảm lưu lượng máu đến nang tóc.

Tác động của tuổi tác

Tuổi tác đóng vai trò không thể tránh khỏi. Theo thời gian, nang tóc có thể tự nhiên trở nên kém hoạt động hơn, dẫn đến tóc mỏng đi.

Vai trò của dinh dưỡng

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng. Lượng protein đầy đủ là điều cần thiết cho sự hình thành tóc. Thiếu sắt có thể dẫn đến rụng tóc lan tỏa. Vitamin B, đặc biệt là biotin và các khoáng chất như kẽm và selen rất quan trọng cho sức khỏe của tóc.

Tác động của việc điều trị tóc

Việc chăm sóc tóc và hàng ngày có thể ảnh hưởng đến sức khỏe nang tóc. Sử dụng quá nhiều hóa chất như thuốc nhuộm hoặc thuốc tẩy, cũng như kiểu tóc buộc chặt hoặc thường xuyên sử dụng dụng cụ làm nóng có thể gây căng thẳng cho nang tóc.

Ảnh hưởng của thuốc và các vấn đề y tế

Một số loại thuốc và phương pháp điều trị y tế, bao gồm cả hóa trị, có thể ảnh hưởng tạm thời hoặc vĩnh viễn đến chức năng nang tóc. Các tình trạng bệnh lý như bệnh tự miễn cũng có thể làm gián đoạn chu kỳ tóc.

Những xét nghiệm nào kiểm tra sức khỏe nang tóc

Mỗi tình trạng bệnh đòi hỏi các xét nghiệm khác nhau để chẩn đoán. Bác sĩ chuyên khoa sẽ kiểm tra da đầu và tóc của bạn và hỏi về tiền sử bệnh lý của bạn trước khi tiến hành xét nghiệm có thể bao gồm:

• Xét nghiệm máu : Nhà cung cấp dịch vụ sẽ lấy một mẫu máu nhỏ của bạn để kiểm tra các tình trạng gây ra các triệu chứng của bạn. Xét nghiệm máu có thể bao gồm xét nghiệm ANA , công thức máu toàn phần (CBC), xét nghiệm thiếu máu và xét nghiệm protein phản ứng C.
• Sinh thiết : Bác sĩ sẽ lấy một mẫu mô nhỏ từ da của bạn để kiểm tra dưới kính hiển vi.
• Kiểm tra kéo và giật : Bác sĩ sẽ lấy một phần nhỏ tóc của bạn và nhẹ nhàng kéo để xác định có bao nhiêu sợi tóc rụng. Họ sẽ thực hiện kiểm tra này trên các phần tóc khác nhau trên đầu bạn.

Các vấn đề về tóc và cách điều trị

Các vấn đề về nang tóc có thể biểu hiện theo nhiều cách khác nhau, mỗi cách đòi hỏi một phương pháp điều trị cụ thể. Bạn có thể tham khảo thông tin hữu ích dưới đây:

Rụng tóc Androgen

Dạng rụng tóc phổ biến này là do cơ thể nhạy cảm với androgen.

Các lựa chọn điều trị

• Minoxidil: Dùng tại chỗ, thuốc kích thích tuần hoàn máu da đầu và kéo dài giai đoạn phát triển của tóc.
• Finasteride: Thuốc uống này ngăn chặn quá trình chuyển đổi testosterone thành DHT, do đó làm chậm quá trình thu nhỏ nang tóc.
• Cấy tóc DHI: Đối với các trường hợp nặng, kỹ thuật phẫu thuật này mang lại giải pháp lâu dài bằng cách cấy ghép các nang tóc kháng DHT.

Rụng tóc từng vùng hoặc rụng tóc từng mảng

Bệnh tự miễn dịch này gây ra tình trạng rụng tóc từng mảng.

Các lựa chọn điều trị

• Corticosteroid: Dùng tại chỗ hoặc tiêm, có tác dụng giảm viêm và ức chế phản ứng miễn dịch.
• Liệu pháp miễn dịch tại chỗ: Các chất như diphenylcyclopropenone có thể “đánh lạc hướng” hệ thống miễn dịch khỏi việc tấn công nang lông.
• PRP (Huyết tương giàu tiểu cầu): Liệu pháp này sử dụng các yếu tố tăng trưởng của chính bệnh nhân để kích thích tái tạo nang tóc.

Rụng tóc telogen

Tình trạng rụng tóc tạm thời này thường liên quan đến căng thẳng.

Chiến lược điều trị

• Thực phẩm bổ sung dinh dưỡng: Sắt, kẽm và vitamin B hỗ trợ mọc tóc.
• Quản lý căng thẳng: Các kỹ thuật thư giãn và đôi khi là liệu pháp nhận thức – hành vi.
• Minoxidil: Có thể sử dụng tạm thời để đẩy nhanh quá trình mọc lại tóc.

Viêm nang lông

Tình trạng viêm nang lông này có thể do vi khuẩn hoặc nấm gây ra.

Các lựa chọn điều trị

• Thuốc kháng sinh uống hoặc bôi tại chỗ để điều trị nhiễm trùng do vi khuẩn.
• Thuốc chống nấm dùng cho các trường hợp do nấm gây ra.
• Chăm sóc da đầu thích hợp để ngăn ngừa tái phát.

Chứng nhổ tóc

Rối loạn tâm lý này được biểu hiện bằng hành vi giật tóc một cách cưỡng chế.

Phương pháp điều trị tiếp cận đa ngành

• Liệu pháp hành vi để giải quyết hành vi cưỡng chế.
• Kỹ thuật thư giãn và quản lý căng thẳng.
• Trong một số trường hợp, thuốc điều trị tâm thần có thể được kê đơn.
• Cấy tóc cho những vùng tóc rụng vĩnh viễn, sau khi tình trạng rụng tóc đã được kiểm soát.

Các phương pháp tiếp cận bổ sung

Liệu pháp sáng tạo

Một số liệu pháp có thể có lợi cho một số loại vấn đề về tóc:

• Liệu pháp vi điểm: Tiêm trực tiếp hỗn hợp chất dinh dưỡng vào da đầu để nuôi dưỡng nang tóc.
• Liệu pháp laser cường độ thấp: Sử dụng ánh sáng năng lượng thấp để kích thích hoạt động của tế bào trong nang lông.

Các phương pháp tiếp cận toàn diện

• Kết hợp các phương pháp điều trị

Sự kết hợp các phương pháp điều trị với phương pháp tiếp cận toàn diện thường mang lại kết quả tốt nhất. Ví dụ, một bệnh nhân bị rụng tóc androgenetic có thể được hưởng lợi từ phương pháp điều trị bằng finasteride, bổ sung bằng cách sử dụng minoxidil, các buổi PRP và có thể cấy tóc cho những vùng bị ảnh hưởng nhiều nhất.

• Sức khỏe tổng thể của tóc

Nhấn mạnh tầm quan trọng của phương pháp tiếp cận toàn diện đối với sức khỏe của tóc, bao gồm chế độ ăn uống cân bằng, kiểm soát căng thẳng và chăm sóc tóc phù hợp. Những biện pháp này không chỉ có thể cải thiện hiệu quả của các phương pháp điều trị cụ thể mà còn ngăn ngừa sự khởi phát của các vấn đề về tóc mới.

• Chăm sóc cá nhân

Bằng cách hiểu được mối liên hệ giữa các vấn đề về tóc khác nhau và cách điều trị. Bác sĩ chuyên khoa có thể cung cấp các giải pháp phù hợp, phù hợp với nhu cầu riêng của từng bệnh nhân. Mục tiêu của những bác sĩ chuyên khoa có trình độ không chỉ là điều trị các triệu chứng có thể nhìn thấy mà còn giải quyết các nguyên nhân cơ bản để có mái tóc khỏe mạnh lâu dài tối ưu.

Ngăn ngừa và duy trì nang tóc khỏe mạnh

Thói quen chăm sóc tóc hàng ngày

Một thói quen chăm sóc tóc hàng ngày phù hợp là rất quan trọng. Điều này bao gồm việc gội đầu thường xuyên bằng các sản phẩm dịu nhẹ phù hợp với loại tóc và da đầu của bạn. Nhẹ nhàng massage da đầu khi gội đầu có thể kích thích lưu thông máu, điều này tốt cho nang tóc.

Chế độ ăn uống và dinh dưỡng

Chế độ ăn uống đóng vai trò cơ bản trong sức khỏe của tóc. Một chế độ ăn uống cân bằng giàu protein, sắt, vitamin B và chất chống oxy hóa cung cấp các chất dinh dưỡng thiết yếu cho nang tóc. Các loại thực phẩm như trứng, các loại hạt, rau lá xanh và cá có dầu đặc biệt có lợi.

Quản lý căng thẳng

Quản lý căng thẳng là một khía cạnh thường bị bỏ qua nhưng lại rất quan trọng. Căng thẳng mãn tính có thể phá vỡ chu kỳ phát triển của tóc. Các kỹ thuật thư giãn như thiền, yoga hoặc chỉ cần hoạt động thể chất thường xuyên có thể giúp giảm căng thẳng và tác động có hại của nó lên nang tóc.

Lựa chọn sản phẩm chăm sóc tóc

Điều quan trọng là phải sử dụng đúng sản phẩm chăm sóc tóc. Tránh các phương pháp điều trị hóa chất mạnh và các dụng cụ tạo kiểu tóc ở nhiệt độ cao, có thể làm hỏng nang tóc. Hãy chọn các sản phẩm và phương pháp điều trị tự nhiên nhẹ nhàng với tóc của bạn.

Kiểm tra sức khỏe định kỳ

Nên kiểm tra sức khỏe định kỳ với bác sĩ chuyên khoa, đặc biệt là nếu bạn có tiền sử gia đình bị rụng tóc. Chẩn đoán sớm có nghĩa là mọi vấn đề đều có thể được giải quyết nhanh chóng và hiệu quả hơn.

Bằng cách làm theo lời khuyên này và áp dụng phương pháp phòng ngừa, bạn có thể cải thiện đáng kể sức khỏe nang tóc và duy trì mái tóc chắc khỏe trong thời gian dài.

Phần kết luận

Mình thấy nang tóc mặc dù nhỏ bé nhưng đóng vai trò quan trọng đối với ngoại hình và sức khỏe của chúng ta. Hiểu được cách chúng hoạt động, các yếu tố ảnh hưởng đến chúng và cách giữ cho chúng khỏe mạnh là điều cần thiết đối với bất kỳ ai muốn chăm sóc tóc của mình. Những tiến bộ y khoa trong chẩn đoán và điều trị các vấn đề về tóc hiện nay cung cấp nhiều lựa chọn cho những người đang phải đối mặt với các thách thức liên quan đến tóc. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về hành trình cấy tóc, chăm sóc hậu phẫu trước và sau cấy tóc, cách dưỡng tóc sau cấy,… có thể nhắn tin cho mình –  cậu bé thoát hói để cùng chia sẻ miễn phí nhé.